2010-07-26 Fundusze Europejskie

Co dziś banki proponują beneficjentom

Pomimo kryzysu gospodarczego polskie banki mają się dobrze i nic nie wskazuje na to, by sytuacja ta w przyszłości miała ulec diametralnej zmianie. Banki nie wycofały się z finansowania projektów unijnych i nadal odgrywają znaczącą rolę w procesie pozyskiwania europejskich dotacji. Dla przedsiębiorców, którzy nie są w stanie zapewnić odpowiednich własnych środków na realizację projektów współfinansowanych z Unii Europejskiej, bank nadal pozostaje często jedyną deską ratunku.

Kredyt pomostowy, kredyt pod dotację, eurokredyt czy kredyt europejski - różne nazwy kryją ten sam produkt skierowany do inwestorów, którzy posiadają szczere chęci pozyskania dotacji, jednak niewystarczające środki własne. Niebagatelną korzyścią uzyskania promesy kredytu pod dotacje jest potwierdzenie dla instytucji oceniającej wniosek o dofinansowanie, iż podmiot - np. przedsiębiorca - ma zabezpieczone środki finansowe na planowany projekt, który jest uzasadniony biznesowo i  możliwy do realizacji przez dany podmiot.

Kredyt pod dotację oferowany przez większość banków komercyjnych i spółdzielczych, może przybrać postać: kredytu pomostowego finansującego koszty kwalifikowalne projektu maksymalnie do wysokości dotacji, kredytu uzupełniającego na pokrycie pozostałej części kosztów kwalifikowanych i niekwalifikowanych projektu

Bank dobra rada

Przedsiębiorcy najczęściej dokładnie wiedzą na co chcieliby pozyskać dofinansowanie: czy to na zakup nowych maszyn, technologii, czy po prostu na założenie firmowej strony internetowej. Jednakże w gąszczu unijnych programów pomocowych wielu się gubi. Dotacje unijne wymagają od przedsiębiorcy poniesienia kosztów realizacji inwestycji, które następnie po odpowiednim udokumentowaniu ulegają refinansowaniu. Dla wielu firm z pewnością stanowi to barierę trudną do pokonania, gdyż często nie są w stanie zapewnić sobie wymaganego przez instytucje wdrażające unijne programy operacyjne wkładu własnego. A wprowadzony system zaliczek okazuje się dla wielu firm drogą zbyt skomplikowaną. Wtedy z pomocą przyjść może bank, który oprócz kredytu finansującego koszty kwalifikowalne i niekwalifikowane projektu, merytorycznie wesprze przedsiębiorcę służąc poradą „pierwszej pomocy”.  Najczęściej banki udzielają klientom wstępnego doradztwa w zakresie aplikowania po środki unijne, zaś po bardziej wyczerpujące informacje kierują do sprawdzonych firm konsultingowych współpracujących z danym bankiem. Jest to dobre rozwiązanie, zwłaszcza dla tych osób, które pierwszy raz decydują się na pozyskanie unijnego dofinansowania i nie mają rozeznania w firmach doradczych.

Citi Bank Handlowy oferuje ocenę wstępnych możliwości uzyskania dotacji wraz ze wskazaniem odpowiednich programów, opracowanie dokumentacji aplikacyjnej wraz z wymaganymi załącznikami, usługi w zakresie zarządzania projektem (monitorowanie realizacji, rozliczenie projektów), bieżące doradztwo przed i w trakcie realizacji projektów. BRE Bank proponuje klientom wstępną ocenę projektu pod kątem kryteriów dostępu, w tym m.in. weryfikację wielkości przedsiębiorstwa, wstępną ocenę ryzyka kredytowego, rekomendacje dotyczące sposobu finansowania inwestycji, opracowanie struktury finansowania przedsięwzięcia przy wykorzystaniu środków z UE, weryfikację dokumentacji aplikacyjnej w celu maksymalizacji szans w pozyskaniu wsparcia ze środków unijnych oraz wsparcie w kontaktach z administracją publiczną. Także Alior Bank proponuje wstępne doradztwo w zakresie możliwości aplikowania po środki unijne, prowadzi również akcje informacyjne dla klientów na temat terminów konkursów oraz zmian w dokumentacji.

Bank Ochrony Środowiska natomiast oferuje bezpłatne konsultacje unijne z ekspertami banku dla wszystkich zainteresowanych klientów. Jak przystało na ekologiczny bank, BOŚ udziela także doradztwa ekologicznego na wsparcie projektów ekologicznych. ING Bank Śląski zapewnia pomoc w doborze odpowiedniego programu operacyjnego, doradza na każdym etapie ubiegania się o dotacje, umożliwia również udział w warsztatach i konferencjach poświęconych tematyce unijnego dofinansowania. Również PeKao S.A., PKO B.P. oraz BRE Bank organizują szkolenia i konferencje na temat zasad aplikowania o środki UE lub rozliczania przyznanego dofinansowania. Bank PeKao S.A. oferuje dostęp przez swoją stronę internetową do bezpłatnej wyszukiwarki programów unijnych oraz newslettera zawierającego opis zmian prawnych, listę naborów wniosków, opinie, przegląd prasy etc. BRE Bank, BNP Paribas Fortis i PKO B.P. na swoich stronach internetowych w przejrzysty sposób prezentują klientom, jak bank może pomóc uzyskać dofinansowanie unijne. Bank BPH natomiast oferuje klientom weryfikacje poprawności dokumentacji aplikacyjnej oraz umożliwia wszystkim zainteresowanym udział w czatach internetowych dotyczących programów unijnych, gdzie online na pytania klientów odpowiadają zaproszeni eksperci.

Kredyt specjalnego przeznaczenia

W porównaniu z kredytami konsumpcyjnymi, które cechuje przede wszystkim szybkość decyzji kredytowej i przejrzystość wymagań, kredyt unijny to już zdecydowanie wyższa liga. Kredyty zaciągane przez przedsiębiorców na projekty unijne charakteryzuje m.in. zindywidualizowane podejście do każdego wniosku, czasochłonność (ze względu na długi okres weryfikacji dokumentacji od złożenia wniosku kredytowego do rozpoczęcia realizacji projektu), wymagane przez bank zabezpieczenia oraz uzależnienie od pozytywnej decyzji o przyznaniu dofinansowania. Najczęściej stosowanym przez banki zabezpieczeniem kredytu pomostowego jest cesja wierzytelności z umowy o dofinansowanie oraz weksel własny in blanco.

Czas trwania procedury ubiegania się o kredyt pod dotację jest bardzo zróżnicowany i zależy od wielkości inwestycji i jej złożoności oraz od indywidualnej sytuacji klienta i jego relacji z bankiem. Inaczej bowiem będzie przebiegać procedura weryfikacji, gdy przedsiębiorca jest stałym klientem banku i znana jest jego historia kredytowa, a inaczej gdy zgłasza się on do placówki bankowej po raz pierwszy. Czas potrzebny na ocenę wniosku i wydanie decyzji jest silnie uzależniony od wielkości inwestycji i jej stopnia złożoności.

Jak podaje BRE Bank (282 kredyty unijne udzielone w latach 2004-2008) czas trwania procedury ubiegania się o kredyt pod dotację mierzony jest od wpływu kompletnej dokumentacji do banku, a nie od wizyty klienta. I tak w przypadku przedsiębiorców, którzy są klientami banku procedura przyznawania kredytu unijnego trwa zazwyczaj ok. 2-3 tygodnie, zaś dla przedsiębiorców niebędących klientami banku termin ten wydłuża się do 3-4 tygodni. Bank Pekao S.A. deklaruje, iż nadaje priorytet dla transakcji kredytowych w sytuacji, gdy w grę wchodzi czas - np. podany jest konkretny termin, do kiedy beneficjent musi złożyć promesę kredytową. Należy również wziąć pod uwagę fakt, iż chociaż do 2013 roku można ubiegać się o dofinansowanie z programów krajowych i regionalnych, w niektórych programach i działaniach w 2010 roku wykorzystano już pule dostępnych środków. Z pewnością jednak warto bliżej przyjrzeć się europejskim ofertom banków odpowiednio wcześnie, aby zdążyć na czas z kompletacją dokumentacji i wyborem odpowiedniego działania z programu operacyjnego, z którego zamierzamy skorzystać.



Podstawowe warunki jakie musi spełniać firma, aby uzyskać kredyt pod dotację to: posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych, wykazanie się pozytywną oceną wiarygodności, posiadanie zdolności kredytowej do spłaty wnioskowanego kredytu oraz możliwości ustanowienia prawnego zabezpieczenia kredytu, nieposiadanie zaległości w ZUS- ie i urzędzie skarbowym, projekt i prowadzona działalność musi wpisywać się w unijny program, z którego zamierza skorzystać przedsiębiorca.

Projekt innowacyjny

Ponadto bank zwraca szczególną uwagę czy prowadzona działalność wpisuje się w dany program i czy realizowana inwestycja spełnia wymagania programów unijnych. W szczególności dotyczy to charakteru projektu, który w przypadku większości programów unijnych powinien mieć charakter innowacyjny: nowe rozwiązania technologiczne, nowe lub zmodyfikowane produkty lub usługi. Istotna jest również kwestia zabezpieczeń w szczególności pod kątem braku ewentualnej kolizji między wewnętrznymi wymaganiami banku a wymaganiami poszczególnych programów. Projekt inwestycji musi wpisywać się w dane działanie i program oraz uzyskać w opinii banku wysoką ocenę w zakresie kryteriów punktowych dla danego działania. Często zdarza się, że sama inwestycja jest uzasadniona ekonomicznie, ale nie wpisuje się w założenia danego programu operacyjnego. Wtedy takie projekty są finansowane przez bank na zasadach komercyjnych.

Banki deklarują, że w przypadku kredytów unijnych nie stawiają dodatkowych wymagań i stosują standardowe procedury, jak w przypadku innych typów kredytów. Pekao S.A. podkreśla, że firma ubiegająca się o kredyt ma większe szanse na uzyskanie kredytu unijnego niż kredytu inwestycyjnego, gdyż w przypadku kredytu unijnego dotacja unijna może stanowić zabezpieczenie kredytu. Bank BPH, który od 2008 r. udzielił kredytów unijnych i promes na kwotę 350 mln zł dla przedsiębiorstw sektora MSP, negatywne decyzje kredytowe podjął w stosunku do około czterech procent klientów. Zaznacza natomiast, że z uwagi na wyższy poziom bezpieczeństwa kredytów unijnych, wymaga od przedsiębiorcy niższego od standardowego wkładu własnego. Wśród przyczyn negatywnych decyzji kredytowych banki najczęściej wymieniają słabą kondycję finansową przedsiębiorstw, projekty przekraczające możliwości finansowe firmy, brak wystarczających zabezpieczeń, brak doświadczenia w danej branży (dostępność dotacji powoduje, że firmy inwestują w branże, w których do tej pory nie działały, a które wymagają odpowiedniego know how), zbyt optymistyczne prognozy przyszłych przychodów, niską jakość wniosku, która wpływa na podwyższenie ryzyka nieotrzymania dotacji.

Jest w czym wybierać

Polski przedsiębiorca, który zamierza ubiegać się o dofinansowanie unijne ma do wyboru niejeden komercyjny bank, który w swojej ofercie posiada produkty i usługi dedykowane przyszłym beneficjentom środków unijnych. Oferty unijne banków różnią się zazwyczaj długością okresu kredytowania, wysokością opłat i prowizji oraz wymaganym wkładem własnym. Kredyt Bank wymaga od klientów 20 proc. wkładu własnego, zaś banki takie jak BGŻ i BPS określają minimalny wkład własny kredytobiorcy na poziomie 15 proc. Pekao S.A i BPH oczekują od klientów wkładu minimum 10 proc. wartości inwestycji. BOŚ Bank także wymaga niskiego wkładu własnego, czyli 10 proc. Bank BPS udziela kredytu unijnego maksymalnie na 10 lat, podobnie jak BPH  i Pekao S.A. Bank SGB natomiast udziela kredytu unijnego maksymalnie na okres 5 lat, w uzasadnionych przypadkach dopuszczając możliwość wydłużenia tego okresu, BNP Paribas Fortis zaś na 7 lat. Nordea Bank indywidualnie ustala z klientem okres kredytowania, a BGŻ finansuje inwestycje do 15 lat. Banki przewidują także możliwość karencji w spłacie kredytu - przykładowo 2 lata w banku BPS i BGŻ.   



Niektóre banki, takie jak Raiffeisen Polska w sposób indywidualny ustalają z klientem wysokość oprocentowania, prowizji, zabezpieczeń, wkładu własnego i innych opłat. Millenium natomiast oferuje klientom możliwość ubiegania się o jeden kredyt, składający się z części pomostowej i inwestycyjnej. Jest to znaczne ułatwienie, ponieważ przedsiębiorca składa tylko jeden wniosek i przedstawia te same zabezpieczenia. Podpisywana jest jedna umowa kredytowa. Banki nie stronią także od wspierania jednostek samorządu terytorialnego. Bank Zachodni WBK oferuje jednostkom samorządowym: system elektronicznej identyfikacji należności (bada wpływy na rachunek z tytułu wszelkiego rodzaju opłat administracyjnych), kompleksową obsługę gotówki (włącznie z wpłatami gotówkowymi w formie zamkniętej i konwojowania gotówki), system zarządzania rachunkami (w celu optymalizacji kosztów, kontroli płynności rachunków i maksymalizacji dochodów z wolnych środków), karty przedpłacone.

Bank Gospodarstwa Krajowego natomiast oferuje samorządom realizującym projekty z wykorzystaniem środków unijnych w ramach programów operacyjnych zatwierdzonych przez UE specjalną unijnej ofertę,  w skład której wchodzą m.in.: rachunek projektu (oparty na funkcjonującym w BGK rachunku pomocniczym), kredyty inwestycyjne (na projekty unijne oraz z Europejskiego Banku Inwestycyjnego), kredyt obrotowy na podatek VAT,
gwarancje bankowe, karty płatnicze, bankowość elektroniczna. BGK oferuje także gminom i ich związkom kredyty preferencyjne na finansowanie dokumentacji projektowej inwestycji komunalnych przewidzianych do współfinansowania z funduszy UE.

Banki takie jak BZ WBK oraz BGŻ w swojej ofercie unijnej posiadają produkty dedykowane bezpośrednio rolnikom zainteresowanym pozyskaniem dofinansowania. Bank Zachodni WBK udziela pożyczek na finansowanie zakupu maszyn i urządzeń z PROW 2007-2013. W przypadku tego produktu bank nie wymaga wpłaty udziału własnego. Natomiast Bank Gospodarki Żywnościowej pod nazwą Kredyt AgroUnia oferuje kredyt dla rolników którzy realizują inwestycję z dofinansowaniem ze środków unijnych  w ramach: PROW 2007-2013, Wspólnej Organizacji Rynku Owoców i Warzyw Unii Europejskiej, Krajowego Programu Restrukturyzacji. W przypadku tej oferty bank wymaga wkładu własnego w wysokości 15 proc. Dla podmiotów typu start-up oczekiwany jest wyższy poziom wkładu.

Dla zainteresowanych kredytem AgroUnia bank oferuje wystawienia promesy kredytowej dla potrzeb instytucji przyznającej wsparcia unijnego, finansowanie do 15 lat oraz możliwość karencji w spłacie kapitału na okres 2 lat.

Kredyty technologiczne

Na podstawie umowy o współpracy zawartej z Bankiem Gospodarstwa Krajowego banki komercyjne udzielają również kredytów technologicznych w ramach działania 4.3 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. O kredyt taki może ubiegać się mikro, mały lub średni przedsiębiorca posiadający zdolność kredytową. Kredyt technologiczny przeznaczony jest na zakup nowej technologii, jej wdrożenie oraz uruchomienie na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług i albowdrożeniu własnej nowej technologii, która nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat oraz uruchomieniu na jej podstawie wytwarzania nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług.

Przez nową technologię, zgodnie z  zapisami  art. 2 ust. 9 ustawy z dnia 30 maja 2008 r. o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej (Dz. U. Nr 116, poz. 730), należy rozumieć technologię w postaci prawa własności przemysłowej lub usługi badawczo-rozwojowej (w rozumieniu Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług), która umożliwia wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług i nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat.

Wymagany ustawowo udział własny przedsiębiorcy kształtuje się na poziomie co najmniej 25 proc. wydatków kwalifikowanych inwestycji technologicznej. Klienci realizujący inwestycje z wykorzystaniem Kredytu Technologicznego mogą otrzymać pomoc finansową z Banku Gospodarstwa Krajowego na umorzenie części przyznanego kredytu przez bank komercyjny, w postaci premii technologicznej. Maksymalna kwota premii technologicznej wynosi 4 mln zł.

Kredyt technologiczny oferują m.in. banki: Raiffeisen Bank Polska (lider na rynku kredytów technologicznych), Alior Bank, PKO B.P., Bank Ochrony Środowiska, Millenium, Kredyt Bank, BRE Bank, ING Bank Śląski oraz Bank Polskiej Spółdzielczości. BOŚ Bank oprócz standardowego kredytu technologicznego oferuje swoim klientom także Kredyt Technologiczny PLUS, z przeznaczeniem na sfinansowanie wydatków niekwalifikowanych projektu technologicznego oraz kosztów kwalifikowanych inwestycji, które nie są objęte dofinansowaniem w formie premii technologicznej. Kredyt taki zapewnia niski poziom wkładu własnego w realizowanej inwestycji. W połączeniu ze środkami z kredytu technologicznego klienci Banku Ochrony Środowiska mogą uzyskać finansowanie sięgające nawet 90 proc. całkowitej wartości inwestycji.

Podmioty gospodarcze samodzielnie aplikują o środki z funduszy strukturalnych, ale też chętnie korzystają z inicjatywy i pomocy banku w procesie ubiegania się o unijne wsparcie. Jak wynika z badania marketingowego „Zapotrzebowanie małych i średnich przedsiębiorstw na usługi poszczególnych banków’’  przeprowadzonego przez Warszawski Instytut Bankowości i Centrum Badań Marketingowych INDICATOR  w 2009 roku, przedsiębiorcy wskazują, iż na decyzje o aplikowaniu o środki unijne znaczący wpływ oprócz oceny opłacalności dofinansowania i adekwatności projektu do profilu firmy ma również aktywna rola banku. Nadal niestety duża liczba podmiotów obawia się korzystania z dotacji ze względu na zbyt skomplikowane procedury i dokumentacje programowe, a także brak własnych pracowników, którzy mogliby zająć się pozyskiwaniem dofinansowania.

Pomimo, iż banki deklarują, że kryzys gospodarczy nie wpłynął  w żaden sposób na wzrost marż kredytów unijnych czy też wymagań stawianych firmom, to jednakże daje się zauważyć spadek zainteresowania przedsiębiorców kredytami pomostowymi. Przykładowo wśród średnich firm w 2008 r. z funduszy korzystało 16,1 proc. badanych, w 2009 r. natomiast liczba ta uległa zmniejszeniu do poziomu 12,8 proc. Liderem wśród banków obsługujących małe i średnie firmy jest w dalszym ciągu PKO B.P., który jako jeden z pierwszych banków działających na rynku polskim włączył się w proces efektywnego pozyskania środków pomocowych z Unii Europejskiej. W latach poprzednich bank pozyskał ponad 2 tys. klientów z grupy MSP i udzielił kredytów unijnych na kwotę około 3 mld zł.

Anna Skwierzyńska, współpracownik ,,Funduszy Europejskich’’